Maður og kona er skáldsaga eftir Jón Thoroddsen og telst eitt af fyrstu íslensku raunsæisskáldverkunum. Hún kom út árið 1876, að honum látnum. Verkið fjallar um hjónaband, samfélagsstöðu og siðferðileg álitamál í íslensku sveitasamfélagi 19. aldar. Sagan dregur upp lifandi mynd af daglegu lífi, mannlegum veikleikum og félagslegum þrýstingi, oft með léttum háðslegum tón. Bókmenntagrein hennar er raunsæisskáldsaga, með sterkum samfélagslegum og siðferðilegum áherslum.